Fabriek uitsn 5

Vitamine K3 in uw premix: bloedstollend goed

do 26 jan 2017

De Deense biochemicus Henrik Dam (1895 – 1976) was de naamgever van vitamine K3. De letter K was nog vrij in het vitaminealfabet en paste goed bij het woord “koagulatie” (Deense spelling) oftewel bloedstolling. Want daaraan levert vitamine K3 een onmisbare bijdrage. Een korte toelichting op de studie van deze Nobelprijswinnaar en op de verschillende functies van vitamine K3 is op zijn plaats.

Bloedingen en vertraagde stolling
De ontdekking van dit vet oplosbare component was een onverwacht gevolg van studies naar het cholesterol metabolisme. Deze werden uitgevoerd aan de faculteit biochemie van de Universiteit van Kopenhagen in de jaren 1928-1930. Het was bekend dat ratten, muizen en honden na het verwijderen van de sterolen uit experimentele voeders zelf cholesterol kunnen synthetiseren. In soortgelijke studies van Dam bij kippen ontdekte hij een vervelende bijwerking van een cholesterolvrij dieet: oncontroleerbare bloedingen onder de huid, in spieren en organen en een vertraagde bloedstolling .

Wat was er aan de hand?
Tijdens een breed opgezette zoektocht ontdekte de wetenschapper ook dat groene bladeren en varkenslever de meest potente bronnen waren voor herstel. Dam speurde verder en ontdekte dat een vet oplosbare component van sterolen bescherming bood tegen bloedingen en vertraagde bloedstolling. Dit component werd in 1935 gekarakteriseerd als vitamine K. Zijn belangrijke ontdekkingen leidden in 1943 tot toekenning van de Nobelprijs voor Fysiologie en Geneeskunde.

Vitamine K metabolisme
Vitamine K, redelijk stabiel maar gevoelig voor (ultraviolet) licht, bevat drie componenten met een quinone groep. Vitamine K1 (fylloquinone) is vooral terug te vinden in groenten, maar ook in granen en dierlijke producten. De K2 variant (menaquinone) ontstaat als resultaat van bacteriële fermentatie in de dikke darm en kan via passief transport worden opgenomen. Dieren die geen mogelijkheid hebben tot coprofagie (het in contact komen met mest) lopen dus eerder tegen tekorten aan. Vitamine K3 (menadione) is de commerciële variant en kenmerkt zich als een geelachtige viskeuze olie. Net als andere vet oplosbare vitaminen moet vit K3 in micellen geïncorporeerd worden. De absorptie vindt hoofdzakelijk plaats in de dunne darm.

Uiteindelijk vindt in de lever een omzetting plaats van K1 en K3 in K2, dat als de actieve vorm kan worden gezien.

Bloedstolling
Zoals beschreven speelt vitamine K een belangrijke rol in het bloedstollingsproces. Het is noodzakelijk voor de synthese van protrombine, factor VII, IX, X en eiwit C in de lever en voor de conversie van protrombine naar trombine. Trombine zorgt voor de omzetting van fibrinogeen naar fibrine, wat het basisbestanddeel is van een stolsel.

Overige functies
Vitamine K heeft echter nog meer functies. Verschillende studies bij mensen tonen aan dat een tekort aan vitamine K geassocieerd kan worden met een verhoogd risico op aan osteoporose gerelateerde botbreuken. Therapieën met antibloedstollingsfactoren resulteerden veelal in een lagere botdichtheid. Toevoeging van vitamine K leidde tot afnemende botafbraak en calciumexcretie. Mogelijk is er ook een positieve relatie met het immuunsysteem en kan vitamine K aderverkalking en hartproblemen voorkomen.

Conclusie
Vitamine K3 is dus heel wat meer dan een doekje voor het bloeden. Het ondersteunt verschillende fysiologische processen die cruciaal zijn voor de gezondheid van landbouwhuisdieren. Het optimale niveau kan per diersoort en ontwikkelingsfase verschillen. De nutritionisten van Twilmij adviseren u graag over de normering voor deze vitamine.